تمدن ایران زمین

ورود اسلام

تاریخ ایران - ورود اسلام

ورود اسلام به ایران باعث تحولات عمیق سیاسى و اجتماعى گردید ولى به این معنى نبود که کاملا فرهنگ خود را از دست بدهد، بلکه با حفظ آن و جذب اسلام ، توانست فرهنگ مخلوط اسلامى - ایرانى به وجود آورد به هر حال ورود اسلام به ایران توانست که :


 1- تقویم طبیعى شمسى ایران را به تقویم عربى مبدل سازد.
2 - دین زرتشت در مقابل دین اسلام برافتاده و قدرت اسلامى در نواى تسخیر شده به سرعت رو به پیشرفت نهاد.
3 - مالیات ها جاى خود را به زکات و خراج و صدقه ها داد.
4 - خط و زبان پهلوى با خط و زبان عربى مخلوط شد .
5 - برخى از شغل ها و حرفه ها کاملا دگرگون گشت و یا از بین رفتند، مانند: مى فروشى ، خوک بانى و غیره ...
6 - در سازمان اصناف نیز دگرگونى هاى شگرفى به وجود آمد.
7 - در نظام خانواده نیز دگرگونى هایى پدید آمد - ازجمله قواعد ارث ، حقوق .
8 - نظام طبقاتى و امتیاز خانواده ها و خاندان ها از میان رفت .
9- باعث گردید افراد به حقوق تازه اى دست پیدا کنند که تا آن زمان از آن بى خبر بودند.
10 - دیوار بلند مالکیت هاى بزرگ را که عامل جدایى از رعایا بود، بر سردر هر دو طبقه خراب نمود.
11 - احکام قصاص ، دیه ، سرقت ، نکاح ، نفقه ، تعدد زوجات ، طلاق و آن چه در قوانین مزدیسنا بود کاملا منسوخ شده و قوانین تازه جاى آن نشست و رایج گردید.
12 - جشن هاى کهن منسوخ و به روزها و هفته ها تقسیم شد و عید فطر و عید قربان جاى آن ها را گرفت .
13 - تضادهاى بین ایران و رم و بیزانس تعدیل یافت .
14 - وارد نمودن ایران به دنیاى اسلام ، یعنى در یک جامعه واحد، ملل مختلف تشکیل شده اند، جامعه اى که از حیث فرهنگ و مذهب و ملیت با هم به کلى متفاوت اند.
و بدین ترتیب طومار تاریخ قدیم ایران درهم پیچیده مى شود و فصل جدیدى در تاریخ به ظهور مى رسد ولى همان گونه که ذکر گردید، اسلام با آن همه اثرات شگرف در همه جنبه ها، هرگز نتوانست فرهنگ و تمدن ایرانى را یکسره در خود حل نماید بلکه مخلوطی از فرهنگ ایرانى - اسلامى را به وجود آورد.
دلایل این امر مربوط به عواملى است که مى توان مختصرا به آن ها اشاره نمود:
پربار و عمیق بودن فرهنگ و تمدن ایران پیش از اسلام که محصول دورانى بسیار طولانى بوده است .
پهناور بودن سرزمین کهن ایران به طورى که وسعت سرزمین هاى امپراتورى ساسانى به حدى بود که تصرف آن حدود دو قرن به طول انجامید.
وجود راه هاى صعب العبور و کوهستانى ، جنگل ها و بیابان ها.
علل نفوذ اسلام در ایران:سقوط نهاوند که نسب نامه ى دولت ساسانیان را ورق به ورق به طوفان فنا داد، بیداد و تباهى شگفت انگیزى را که در آخر عهد ساسانیان این همه ى شئون ملت رخنه کرد، پایان بخشید و دیوار فرو ریخته دولت ناپایدارى را که موریانه ى فساد و بیداد آن را سست کرده بود و ضربه هاى کلنگ حوادث در ارکان آن تزلزل افکنده بود عرصه ى انهدام کرد. 
سقوط نهاوند عظمت و جلال خاندان کسرى را که یکسره درهم ریخت ، این پیروزى که اعراب در نهاوند به دست آوردند هرگونه مقاومت جدى و موثرى را که ممکن بود در برابر آنان روى دهد نیز از میان برد، این فتح ، پیروزى قطعى ایمان و عدالت بر ظلم و فساد بود پیروزى نهایى سادگى و فداکارى بر خودخواهى و تجمل پرستى بود.
این اعراب که جاى خسروان و مرزبانان پرشکوه و جلال ساسانى را مى گرفتند، مردم ساده و بى پیرایه اى بودند که جز جبروت خدا را نمى دیدند خلیفه ى آنان که در مدینه مى زیست از آن همه تجمل و تفنن که شاهان جهان را هست ، هیچ نداشت و مثل همه ى مردم بود، زندگى ساده ى فقرآلود زاهدانه یا سپاهیانه داشتند.
سلمان فارسى ، که بعدها از جانب عمر به حکومت مدائن رسید، نان جوین مى خورد و جامه پشمین مى داشت . به هر حال ، تسلط اعراب یکى از مهم ترین رویدادهاى تاریخ اقتصادى و اجتماعى این سرزمین مى باشد. 
به عبارت دیگر، این واقعه سازمان اقتصادى و اجتماعى ، فرهنگ ، آیین ، زبان و خلاصه ، کلیه مظاهر ملى قوم ایران را عمیقا دگرگون کرد.
مى توان گفت بسیارى از مبانى زندگى و شئون تمدن امروزى ، از هنگام ورود اسلام پایه گذارى شده است ، یعنى اساس اعتقاد مبانى فکرى ، عنصر انسانى ، جامعه ایرانى را که نیرومندترین عامل اقتصادى و اجتماعى هر جامعه است به کلى دگرگون نمود.
اگرچه با انتشار آیین اسلام و نفوذ طولانى اعراب ، ایران تبدیل به یک جامعه اسلامى گردید ولى بر خلاف بسیارى از ملل مغلوب عرب ، هرگز به صورت یک جامعه عربى درنیامد، و هم چنین از همان ابتداى امر، قوم ایرانى با همان خاصیت انعطاف پذیرى ، و تقوا در تمدن هاى خارجى ، شروع به تاثیر گذاردن در فرهنگ جامعه اسلامى نمود. در حقیقت جامعه جدید اسلامى از لحاظ نظام اقتصادى - اجتماعى دارى فرهنگى متاثر از تمدن و راه و رسم نفوذ ایرانیان بوده است . به هر صورت سقوط دولت ایران باستان و تسلط طولانى اعراب در ایران ، یک سلسله تحولات عمیق و ریشه اى در روش اقتصادى و اجتماعى ملت ایران به وجود آورد.
خلفاى راشدین :1 - ابوبکر از سال 11 لغایت 13 ه .ق (632 - 634 م ) خلافت کرد.
2 - عمر بن الخطاب از سال 13 لغایت 23 ه .ق (634 - 644 م ) خلافت کرد.
3 - عثمان بن عفان از سال 23 لغایت 35 ه .ق (644 - 654 م ) خلافت کرد.
4 - على بن ابى طالب (ع ) از سال 35 لغایت 40 ه .ق (656 - 661 م ) خلافت کرد.